Kategorie
F

Frambach Ludwig, Doniosła Rola Świata Nicości: „Twórcza Bezinteresowność” Salomo Friedlaendera (tekst)

Fragment

We wszystkich poważniejszych dyskusjach na temat twórczości i terapii Gestalt wymieniać powinno się nazwisko Salomo Friedlaendera. Powinno się go obdarzać szczególnym uznaniem gdyżbył nie tylko jednym z głównych teoretyków terapii Gestalt, ale również ze względu na jego dorobek związany z tematyką twórczości, do której nawiązał już w samym tytule jego głównego dzieła Twórcza Bezinteresowność (1918). Mimo to, Friedlaender pozostaje prawie zupełnie nieznany wśród terapetów Gestalt (zwłaszcza tych, którzy nie mówią po niemiecku), nawet gdy Fritz Perls otwarcie mówił o inspiracji jaką czerpał z jego filozofii przy rozwijaniu swojego podejścia do psychoterapii:

“Przez długi czas w moim życiu należałem do ludzi, którzy mimo, iż interesowali się teorią filozofii i psychologii, nie potrafili wynieść pożytku z jej studiowania, dopóki nie zacząłem czytać dzieł Sigmunda Freuda, które jeszcze wtedy znajdowały się całkowicie poza kręgiem nauk akademickich, podobnie zresztą było w przypadku filozofii Twórczej Bezinteresowności S. Friedlaendera.” (Perls, 1969, s.13).

W swojej pierwszej książce, Ja, Głód i Agresja (1969), Perls bardzo dobitnie podkreśla istotny wpływ obydwu powyższych postaci na formowanie się jego własnego myślenia: Sigmund Freud był jednym z najbardziej znanych intelektualistów XX wieku i znaczenie freudowskiej teorii psychoanalitycznej jako głównego źródła terapii Gestalt, mimo początkowych oporów, przyjmuje się już od dawna bez większych zastrzeżeń (Bocian, 1994, 1995a, b); tymczasem jednak wpływ poglądów Salomo Friedlaendera na rozwój teorii terapii Gestalt pozostaje w dalszym ciągu mało znany i niewystarczająco doceniony.

Dodatkowe uwagi

Rozdział zaczerpnięto z książki Margerity Spagnuolo Lobb i Nancy Amendt-Lyon (red.) pt.: Licencja Artystyczna: Sztuka Terapii Gestalt; Wien Springer-Verlag, 2003; str.: 113-127. (Tłumaczenie z niemieckiego przez Nancy Amendt-Lyon)

Tłumaczenie na j. polski

Piotr Mierkowski

Odnośnik

Artykuł znajduje się tutaj: bibliotekagestalt.pl/dokumenty/Frambach_Ludwig.pdf

Kategorie
M

Mierkowski Piotr, Kilka Słów Wprowadzenia do Przewodnika po Teorii Self w Terapii Gestalt (tekst)

Fragment

Autoportret jest prawdopodobnie najbardziej osobistą formą ekspresji artysty. Jest to ostateczny środek samoanalizy, stanowiący okazję do autorefleksji, wyrażania siebie oraz autopromocji. Autoportret to potężny środek umożliwiający artystom przetrwanie i historyczne uznanie ich dorobku; zapewnia w pewnym sensie nieśmiertelność postaci artysty, tak jak było to np. w przypadku jednego z moich ulubionych malarzy, jakim jest Jacek Malczewski, któremu przypisuje się autorstwo co najmniej stu pięćdziesięciu autoportretów (!) malowanych olejem, nie licząc już nawet małych karykatur i rysunków, z jego podobizną. Kilka z tych autoportretów m.in. ten z pisanką (obok) znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Autoportret może być jednak czasami o wiele mniej ostentacyjny, bardziej enigmatyczny lub ukryty; rozpoznawalny tylko przez przyjaciół i „osoby wtajemniczone”. Przykładem jest np. autoportret Lorentzo Ghiberta, słynnego rzeźbiarza, który umieścił go na wykonanych przez siebie z brązu drzwiach chrzcicielni we Florencji w początkach XV wieku, lub autoportret Michała Anioła na fałdach skóry św. Bartłomieja, którą apostoł trzyma w ręku na monumentalnym fresku Sądu Ostatecznego w Kaplicy Sykstyńskiej.

Miejsce publikacji i data:

Londyn, 20 lutego 2020

Odnośnik

Link jest tutaj: https://www.gestalttherapist.co.uk/phdi/p1.nsf/imgpages/1838_Self.pdf/$file/Self.pdf

Kategorie
B

Beisser Arnold, Paradoksalna Teoria Zmiany (tekst)

Fragment

Konflikt Perlsa z obowiązującym porządkiem rzeczy zawiera zalążki jego teorii zmiany. Ta teoria zmiany nie była przez Perlsa nigdzie formalnie opisana, ale jest to dość oczywiste, iż była podłożem znacznej części jego pracy klinicznej, i stanowi podstawę wszystkich technik stosowanych do dziś dnia w terapii Gestalt. Ze względów, które staną się wkrótce oczywiste, nazywać ją będę paradoksalną teorią zmiany. Krótko powiedziawszy, brzmi ona następująco: zmiana pojawia się wtedy, gdy ktoś staje się tym, kim jest, a nie kiedy usiłuje stać się tym, kim nie jest. Zmiana nie odbywa się ani pod wpływem przymusu ze strony osoby zainteresowanej zmianą, ani też kogokolwiek, kto stara sieją zmienić, ale zachodzi, jeśli ktoś włoży czas i wysiłek w to, żeby stać się tym, kim jest – być w pełni zaangażowanym w swoją bieżącą sytuację. Poprzez odrzucenie roli agenta zmiany, sprawiamy, że prawdziwie znacząca i systematyczna zmiana staje się możliwa.
Terapia Gestalt odrzuca rolę „zmieniacza”, wręcz przeciwnie zadaniem terapeuty Gestalt jest zachęcanie, a nawet upieranie się przy tym, żeby pacjent był tam, gdzie jest i tym, kim jest. Uważa on bowiem, że zmiana nie zachodzi ani za sprawą „starania się”, przymusu czy perswazji, ani też nie stanowi rezultatu wglądu, interpretacji czy innych podobnych metod. Wręcz przeciwnie, zmiana staje się możliwa tylko wtedy, gdy pacjent zrezygnuje, przynajmniej na chwilę, z tego, jakim chciałby się stać, i pokusi się być tym, kim jest. Bowiem z założenia, po to, żeby ktoś się poruszył musi najpierw zatrzymać się, co pozwala mu poczuć mocny grunt pod nogami, w przeciwnym razie, poruszanie się bez solidnego oparcia w podłożu jest utrudnione albo też całkowicie niemożliwe.

Tłumaczenie

Piotr Mierkowski

Odnośnik

Link do artykułu: https://www.gestalttherapist.co.uk/phdi/p1.nsf/imgpages/1838_TeoriaZmiany.pdf/$file/TeoriaZmiany.pdf

Kategorie
K

Kowalska Sylwia, Paradoks zmiany (tekst)

Fragment

W jaki sposób można wykorzystać opór na rzecz zmiany? Zachowanie obronne musi najpierw dotrzeć do świadomości klienta na przykład poprzez: wzmocnienie, przerysowanie, eksperyment, zastosowanie psychodramy itp. Taka zmieniona świadomość jest praktycznie warunkiem koniecznym, aby mogła nastąpić zmiana i sama w sobie również stanowi zmianę (Houston, 2006). Jednostka musi rozpoznać to zachowanie jako własną aktywność i wziąć za nie odpowiedzialność, dzięki czemu energia wcześniej kierowana przeciw sobie reintegruje się jako własna. Jest to krok do zintegrowania własnych zachowań (Chu, 2013). Wówczas można ją wykorzystać do podjęcia nowych wyzwań, eksploracji nowych zachowań, dopełnienia niedomkniętych figur (stadium eksperymentowania). Ostatni krok stanowi konsolidacja nowego zachowania. Za przykład przejścia przez opór niech posłuży fragment sesji mojej klientki Alicji: jest to osoba około czterdziestoletnia, pracująca nad swoim rozwojem osobistym. Często podczas sesji złości się, używa konfrontacyjnej narracji, a jednocześnie jej ciało wyraża smutek i tęsknotę. Pewnego dnia opowiada, „idąc” cyklem Zinkera (Sills, Fish, Lapworth, 1999), że chce wreszcie otwarcie wyrazić swoje uczucia wobec matki, głównie złość. W efekcie pracy okazuje się, że chodzi o wyrażenie miłości i bliskości, za którą Alicja tęskni, a strach przed odrzuceniem maskuje agresją, głównie werbalną lub unikaniem kontaktu.

Terapeuta w procesie kontaktu z klientem nie naciska na to, by zmiana nastąpiła, ale, zważywszy na zawarty kontrakt terapeutyczny, zmierza w kierunku, co do którego zgodził się z klientem i stwarza przestrzeń dla rozwoju procesu poszerzania świadomości. Klient uświadamia sobie swoje sposoby radzenia sobie z otoczeniem społecznym i mechanizmy reagowania na nowe sytuacje. Zmiana pojawia się natomiast jako produkt procesu poszerzania świadomości.

Odnośnik

Artykuł dostępny jest tutaj.

Data publikacji

2017

Kategorie
Z

Żuk-Michałowska Natalia, Przez dialog do odpowiedzialności. Związki psychoterapii Gestalt z myślą Martina Bubera i Martina Heideggra (tekst)

Fragment

Należy zastanowić się nad nieco odmiennym rozumieniem kontaktu i spotkania według Bubera i gestaltystów. Wedle filozofa spotkanie jest raczej wydarzeniem, przyjęciem określonej postawy, a nie procesem. W Gestalcie spotkanie jako wydarzenie to „kontakt końcowy/ finalny”, stanowiący fazę całego kontaktu. Kontakt finalny można zatem nazwać „momentem Ja-Ty” lub „spotkaniem Ja-Ty”, a cały proces – „relacją”. W kontakcie finalnym znika tło (To) na korzyść figury (Ty), która w pełni angażuje self. Paul Goodman twierdzi nawet, że w kontakcie zanikają niektóre funkcje self1 takie jak tworzenie granic, kierowanie, identyfikowanie, postępowanie według wcześniejszych nastawień, a cała energia zużywana najczęściej do podtrzymywania mechanizmów obronnych – używana jest do spontanicznego doświadczania Ty. Tak jak u Bubera, rzeczywistość staje się pełną realizacją self, które identyfikuje się z figurą (…) Ja jestem twarzą zwróconą ku Tobie i niezależnie od tego, jaka jest figura, nie istnieje już podział między tym, kto przezywa, a przeżyciem, między tym, kto uczestniczy w zdarzeniu a zdarzeniem. Aby kontakt zaistniał konieczne jest wycofanie i przed i po nim2, ale po nim uczestniczenie Ja pozostaje w nim – żyje w nim i mieszka. Jeżeli by chcieć opisać buberowskie „między” określeniami Gestaltu i porównać je do kontaktu granicznego, wówczas: jest to tworzenie pola przy obecności dwóch osób, między którymi dokonuje się określony rodzaj wzajemnego oddziaływania, i które tworzą dla siebie nawzajem pole i w ten sposób biorą udział w dynamicznym procesie. W przestrzeni spotkania powstaje określony Gestalt (Ja-Ty)3, gdy pacjent poczuje się na tyle bezpiecznie, że jest w stanie stworzyć własne, silne gestalty i w pełni zaangażować się w proces, a także pozwolić sobie na znalezienie się twarzą w twarz z drugą osobą.

Odnośnik

Artykuł znajduje się tutaj.

Kategorie
P

Paruzel-Czachura Mariola, Psychoterapia Gestalt i jej ontologiczne źródła (tekst)

Fragment

Jak stwierdza Latner, „terapia Gestalt zaczyna się od natury” [Latner 1986, 10], tę zaś Perls ujmował z perspektywy holistycznej, całościowej. Perls stał także raczej po stronie subiektywizmu i empirycyzmu. Subiektywizm przejawiał się w rozpoczęciu pracy nad świadomością, skierowaniu się do wnętrza jednostki. Poglądy Fritza na naturę świata były powiązane z rolą świadomości. Pisał on, że sama „rzeczywistość jest niczym innym tylko sumą wszelkiej świadomości” [Perls 2002, 38]. Uważał również, że przede wszystkim dzięki zmysłom mamy możliwość poznania tego, co nas otacza. Fritz czerpał inspiracje z myśli Smutsa, twórcy Holism and Evolution [1926]. Redukcjonizm głosi, że całość może być sprowadzona do jej fundamentalnych części. Holizm sprzeciwia się temu stanowisku. Samą ideę przewagi całości nad sumą części można odnaleźć już w Metafizyce Arystotelesa czy hellenistycznej szkole stoików, gdzie „pierwsze praktyczne ćwiczenie fizyki będzie polegało na uznaniu się za część Całości” [Hadot 2000, 181]. Jak wyjaśnia Żłobicki [2008], holizm u Smutsa opierał się na trzech założeniach. Filozof uważał, że w doświadczaniu świata uczestniczą wszystkie zmysły. Doświadczenie to ma zawsze charakter całościowy, jest to wyraz porządku świata. Według Żłobickiego, dobrze oddaje istotę holizmu gestaltowska metafora róży. Żaden z elementów kwiatu, ani kolce, ani płatki, nie oddadzą tego, czym jest róża jako całość. Dopiero holistyczne doświadczenie róży pozwoli nam dostrzec jej piękno i wyjątkowość.

Odnośnik

Link do artykułu: https://www.researchgate.net/publication/264156566_Psychoterapia_Gestalt_i_jej_ontologiczne_zrodla

Kategorie
P

Paruzel-Czachura Mariola, Etyczne uwarunkowania psychoterapii Gestalt (tekst)

Fragment

Każda szkoła psychoterapeutyczna ma pewną wizję człowieka, który stanowi główny przedmiot jej badań, oraz pośrednio wizję świata jako miejsca, w którym człowiek egzystuje i bez którego by nie istniał. w związku z tym można wyróżnić w danej szkole pewne założenia ontologiczne, epistemologiczne, metodologiczne i antropologiczne, które niekoniecznie muszą być wprost zwerbalizowane przez jej twórców. w niniejszym artykule zakłada się, iż szkołę terapeutyczną można traktować jako określony system filozoficzny polegający na systemowym ujmowaniu jednostki i świata. Ponadto, jeśli przyjmiemy, że dopełnieniem założeń danego systemu filozoficznego są poglądy etyczne (a etyka jest rozumiana jako nauka o powinnościach), to musimy również uznać, że każda szkoła psychoterapeutyczna ma specyficzne dla siebie poglądy natury etycznej.

Odnośnik

Link do artykułu: http://www.psychoterapiaptp.pl/uploads/PT_3_2013/ParuzelCzachura13_Psychoterapia3_2013.pdf

Kategorie
A

Ablewicz Krystyna, Dwie fenomenologie (Husserl – Perls) oraz ich funkcje w pedagogicznym procesie badawczym (tekst)

tekst dedykowany pamięci Profesor Teresy Bauman

Fragment

Prof. Bauman konsekwentnie namawiała mnie do podjęcia empirycznych badań fenomenologicznych, które są właśnie konfrontujące filozofującego pedagoga z rzeczywistością. To, co spływa z głowy na papier kreuje niewątpliwie jakiś świat logiczny, lecz przecież wyobrażony, bo mieszczący się tylko w świadomości piszącego. Ogólność filozoficzno-teoretyczna nasyca kontekstowość pedagogicznego myślenia i działania, lecz jest ledwie pewnym horyzontem, drogowskazem, bo sama z siebie nie jest w stanie sprostać potrzebom i wymaganiom dnia codziennego. Mówienie o tym, jak coś trzeba zrobić i nawet bardzo precyzyjne mentalne dopracowywanie warunków realizacji, jakkolwiek potrzebne, jest tylko wstępnym aspektem ludzkiego „bycia w świecie”. Aspekt drugi to konfrontacja z rzeczywistością taką jaka ona jest w całej realności ludzkiego doświadczenia. Z jego ograniczeniami, bólami, lecz też i radościami – z osobowościowo odmiennymi, jednostkowymi konglomeratami myśli, uczuć, doznań, przeświadczeń. To permanentne wchodzenie w relację i poznawanie tego, co jest i sprawdzanie sposobu, w jaki chcę urzeczywistnić jakąś wartość, albo raczej utworzyć warunki, w których wychowanek będzie miał okazje do jej doświadczenia.

Odnośnik

Link do artykułu: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/72127/ablewicz_dwie_fenomenologie_2018.pdf

Kategorie
R

Radomska-Malczak Anna, Pojęcie odpowiedzialności w terapii Gestalt (tekst)

Fragment

“…człowiek jest odpowiedzialny (zdolny do odpowiedzi) za wybór swoich reakcji. Zatem odpowiedzialność w terapii Gestalt jest uświadomieniem sobie tego, że nasze myśli, uczucia i działania są rezultatem naszej wewnętrznej aktywności. To my sami nadajemy znaczenie wszystkiemu co się zdarza. Nasze myśli, uczucia, zachowania są rezultatem naszego własnego wyboru”.

Odnośnik

Link do artykułu: http://www.gestalt-terapia.pl/2016/11/18/pojecie-odpowiedzialnosci-w-terapii-gestalt/

Data publikacji

2016